{"id":250206,"date":"2023-01-21T11:02:00","date_gmt":"2023-01-21T08:02:00","guid":{"rendered":"https:\/\/howto.com.de\/jak-powstal-termometr\/"},"modified":"2023-01-21T11:02:00","modified_gmt":"2023-01-21T08:02:00","slug":"jak-powstal-termometr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/jak-powstal-termometr\/","title":{"rendered":"Jak powsta\u0142 termometr?"},"content":{"rendered":"<p>\n  Nie mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce stworzenie tak prostego, jak nam si\u0119 wydaje, urz\u0105dzenia jak termometr zaj\u0119\u0142o p\u00f3\u0142tora wieku wielu naukowcom. I wydawa\u0142oby si\u0119, co jest takie trudne? Skala z podzia\u0142k\u0105, do kt\u00f3rej przymocowana jest uszczelniona od g\u00f3ry rurka, a od spodu kulka, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 rt\u0119\u0107 lub alkohol. Zasada dzia\u0142ania tego elementu jest bardzo prosta. Po podgrzaniu ciecz wewn\u0105trz rurki rozszerza si\u0119, a jej poziom wzrasta, a tym samym pokazuje temperatur\u0119. Jednak za\u0142o\u017cenie o wykorzystaniu zjawiska rozszerzalno\u015bci cieplnej cia\u0142 do pomiaru temperatury pojawi\u0142o si\u0119 dopiero pod koniec XVI wieku. Powstaje zatem pytanie, jak mierzono temperatur\u0119 przed wynalezieniem termometru? Bardzo prosta. Staro\u017cytni naukowcy oceniali temperatur\u0119 na podstawie swoich odczu\u0107, to znaczy dotykaj\u0105c cia\u0142a d\u0142oni\u0105, mogli oceni\u0107, czy jest ono zimne, czy gor\u0105ce. Zgodzi\u0107 si\u0119\n<\/p>\n<p>\n  W 1592 roku Galileo Galilei wynalaz\u0142 urz\u0105dzenie zwane termoskopem, kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142o ocen\u0119 temperatury, ale niestety nie by\u0142 to r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b ca\u0142kowicie obiektywny. Urz\u0105dzenie to sk\u0142ada\u0142o si\u0119 ze szklanej kuli z przylutowan\u0105 do niej szklan\u0105 rurk\u0105, kt\u00f3ra nie by\u0142a hermetycznie zamkni\u0119ta. W rezultacie na ciecz w niej dzia\u0142a\u0142o ci\u015bnienie atmosferyczne, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna by\u0142o por\u00f3wna\u0107 temperatur\u0119 r\u00f3\u017cnych cia\u0142 w tym samym czasie iw tym samym miejscu. Kolejn\u0105 wad\u0105 by\u0142o to, \u017ce urz\u0105dzenie nie mia\u0142o skali.\n<\/p>\n<p>\n  Historia powstania termometru w kolejnych latach to tylko historia udoskonalania termoskopu Galileusza. Barwiony alkohol, a p\u00f3\u017aniej rt\u0119\u0107, zast\u0105pi\u0142 powietrze. Wykluczyli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw ci\u015bnienia atmosferycznego poprzez wypompowanie powietrza z rurki i uszczelnienie jej kraw\u0119dzi. A najwa\u017cniejsz\u0105 popraw\u0105 by\u0142 wygl\u0105d skali. I to by\u0142 najtrudniejszy etap, poniewa\u017c ka\u017cdy naukowiec oferowa\u0142 w\u0142asn\u0105 skal\u0119. I dopiero w 1730 r. szwedzki fizyk A. Celsjusz zaproponowa\u0142 jako punkty odniesienia temperatur\u0119 topnienia lodu (podan\u0105 przez Sztormera) i temperatur\u0119 wrzenia wody, kt\u00f3re wynosi\u0142y odpowiednio 100\u00b0C i 0\u00b0C, i podzieli\u0142 przedzia\u0142 na r\u00f3wne cz\u0119\u015bci. I oto jest! Powsta\u0142 termometr, kt\u00f3rego u\u017cywamy do dzi\u015b.\n<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stworzenie tak prostego, jak nam si\u0119 wydaje, urz\u0105dzenia jak termometr trwa\u0142o p\u00f3\u0142tora wieku. I wymaga\u0142o to wysi\u0142ku wielu naukowc\u00f3w. I wydawa\u0142oby si\u0119, co jest takie trudne?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":248695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[557,707],"tags":[],"class_list":["post-250206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-komputery","category-nauka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/250206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=250206"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/250206\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/248695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=250206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=250206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/howto.com.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=250206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}